7 تکلیف مالیاتی شرکت‌ها، با مدل 3 گانه مالیاتی حسابیست

۷ تکلیف مالیاتی شرکت‌ها، با مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست

اغلب ما برای یادگیری متون قانون، با یک مشکل اساسی مواجه هستیم. این مشکل، عدم اطلاع از این موضوع است که، قانون چه چیزی را قرار است به ما بگوید؟ یعنی اگر بتوانیم خیلی ساده از خواسته‌ها و تکالیف قانون مطلع شویم، احتمالاً اجرای آن برای ما راحت‌تر خواهد شد. در محیط اجرایی حسابداری، یکی از قوانینی که ما به طور مکرر با مفاد آن روبرو هستیم، قانون مالیات‌های مستقیم است. با وجود اینکه، این قانون پیچیدگی چندانی ندارد، اما برخی از ما احساس خوبی در مورد آن نداریم، و به همین دلیل فکر می‌کنیم که یادگیری آن دشوار است. این طرز فکر نیز بعضاً مانع دنبال کردن و یادگیری این قانون می‌شود. این در حالی است که، اگر بدانیم تکالیف  مالیاتی شرکت‌ها (و یا اشخاص حقیقی) در چند حوزه خاص خلاصه می‌شود، یادگیری آن برای ما بسیار ساده و جذاب خواهد شد. به همین منظور در این مقاله قصد داریم، تا با ارائه یک مدل مطالعاتی برای قانون مالیات‌های مستقیم، یادگیری این قانون مهم و پرکاربرد را برای شما حسابداران عزیز ساده کنیم. نام این مدل مطالعاتی، مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست است که، توسط امین رضا زارع (مدیر و مالک  سایت حسابیست) طراحی شده است. پس تا پایان، این مقاله را دنبال کنید تا ببینید که یادگیری قانون مالیات‌های مستقیم با این مدل ۳ گانه چقدر ساده خواهد بود.

 

مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست

اگر بخواهیم حسابداری مالیاتی را فارغ از بحث محاسبات و ثبت‌های حسابداری تعریف کنیم، می‌توان آن را اینگونه تشریح نمود. حسابداری مالیاتی یعنی، نسبت به ۳ موضوع تکالیف مالیاتی، فرصت انجام تکالیف، و تبعات عدم انجام تکالیف در متن قانون مالیات‌های مستقیم و غیر مستیم (مالیات بر ارزش افزوده) شناخت کسب کنیم. این نحوه مطالعه قانون را با عنوان مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست به ذهن بسپارید. برای استفاده از این مدل به نکات زیر توجه کنید:

 

  • گام اول – تکالیف مالیاتی: در اکثر موارد، قانون مالیات‌های مستقیم تکالیف اشخاص حقوقی یا حقیقی را با واژه “مکلفند” به ما گوشزد می‌کند. لذا در مطالعه متن قانون باید حواسمان به این واژه باشد. برای مطالعه نیز باید با تمامیت توجه‌مان متن قانون را دنبال کنیم تا از همه آنچه منظور قانون گذار است، شناخت خوب و جامعی کسب کنیم. این موضوع با تکرار مطالعه و یادداشت برداری امکان پذیر است.

 

  • گام دوم – فرصت انجام تکالیف: انجام تکالیف زمان مشخصی دارد، که معمولاً در ماده‌هایی که تکلیف اشخاص را مشخص می‌کند، فرصت انجام آن مشخص شده است. شما زمانی می‌توانید تکالیف مالیاتی را به موقع انجام دهید که، از گام اول شناخت داشته باشید. یعنی ابتدا بدانیم که، چه کارهایی را باید انجام دهیم، سپس در مهلت قانونی مقرر برای انجام آن اقدام کنیم.

 

  • گام سوم – تبعات عدم انجام تکالیف: تبعات انجام تکالیف فقط جریمه نیست. جریمه تنها بخشی از تبعات است. گاهی عدم انجام تکالیف مالیاتی موجب سوخت شدن یک معافیت مالیاتی، یا زیر سوال رفتن کل سیستم حسابداری خواهد شد. به عنوان مثال: عدم تحریر دفاتر علاوه بر جریمه مربوطه، موجب علی الراس شدن مالیات عملکرد شرکت خواهد شد. با این حال اگر شناخت خوبی از ۲ گام اول داشته باشیم، هیچگاه با مشکلات ناشی از عدم انجام تکالیف مواجه نخواهیم شد. برای شناخت این بخش از مدل ۳ گانه، معمولاً باید به فصل تشویقات و جرائم مالیاتی در کتاب قانون مراجعه کرد. اما در برخی موارد نیز جرائم عدم انجام تکالیف در ماده‌های بعدی مرتبط با تکالیف مطرح شده است. به عنوان مثال: تکلیف حق تمبر سرمایه، که در ماده ۴۸ ق.م.م مطرح شده است، اما تبعات عدم انجام آن در ماده ۵۱ ق.م.م گوشزد شده است.

 

حال که با مدل ۳ گانه آشنا شدیم، در ادامه ۷ تکلیف مالیاتی شرکت‌ها را با این مدل بررسی کرده، و به راحتی محتوای چندین ماده قانون مالیات‌های مستقیم را به ذهن می‌سپاریم.

 

۷ تکلیف مالیاتی شرکت‌ها

از بین تکالیف مالیاتی شرکت‌ها، ۷ مورد آن‌ها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است که شناخت و انجام آن برای ما حسابداران ضروری است. این ۷ تکلیف در شکل زیر خلاصه شده است:


آموزش مالیات


توجه: ۳ گانه‌های مالیاتی که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم، با خلاصه سازی ماده‌های ق.م.م ارائه شده است. لذا طبق رفرنس‌های ارائه شده، حتماً ماده‌های مزبور را مطالعه کنید.

 

تکلیف اول – حق تمبر سرمایه

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: کلیه شرکت‌های ایرانی موضوع (به استثنای تعاونی‌ها) پس از ثبت یا افزایش سرمایه می‌بایست معادل نیم در هزار ارزش اسمی سرمایه ثبت شده، حق تمبر پرداخت کنند. اگر قبلاً کاهش سرمایه انجام شده باشد، و اکنون افزایش سرمایه صورت گیرد، تا میزانی که حق تمبر آن قبلاً پرداخت شده است، مشمول حق تمبر نخواهد بود.
  • فرصت انجام: ظرف ۲ ماه از تاریخ ثبت قانونی شرکت، یا ثبت افزایش سرمایه
  • تبعات عدم انجام: اگر شرکت ظرف مهلت مقرر حق تمبر را پرداخت نکند، علاوه بر اصل حق تمبر، معادل دو برابر آن جریمه خواهد شد. یعنی جمعاً ۳ حق تمبر!
  • رفرنس: ماده ۴۸ و ۵۱ ق.م.م را حتماً مطالعه کنید.

 

این مقاله را حتماً بخوانید:
7 گام تا پلمپ دفاتر قانونی (روزنامه و کل)

تکلیف دوم – اجاره

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: شرکت‌ها باید مالیات درآمد اجاره موجر خود را محاسبه، و پس از کسر از اجاره بهای وی، به اداره امور مالیاتی پرداخت کنند.
  • فرصت انجام: تا پایان ماه بعد از پرداخت اجاره بها
  • تبعات عدم انجام: در صورت عدم انجام تکلیف، علاوه بر مسئولیت تضامنی در پرداخت مالیات، جریمه‌ای معادل ۱۰% مالیات پرداخت نشده در موعد مقرر، و ۲/۵% مالیات به ازای هر ماه تأخیر به همراه خواهد داشت.
  • رفرنس: ماده ۵۲، ۵۳، تبصره ۹ ماده ۵۳، و ماده ۱۹۹ ق.م.م را حتماً مطالعه کنید. حالت‌های خاص هم وجود دارد، که ما از آن صرف نظر کردیم.

 

تکلیف سوم – حقوق

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: شرکت‌ها باید مالیات حقوق کارکنان خود را پس از کسر معافیت‌های مقرر محاسبه و ضمن تسلیم فهرست آن، به اداره امور مالیاتی پرداخت کنند.
  • فرصت انجام: تا پایان ماه بعد از تاریخ تخصیص یا پرداخت
  • تبعات عدم انجام: در صورت عدم تسلیم لیست مالیات، جریمه‌ای معادل ۲% حقوق پرداختی، و در صورت عدم پرداخت به موقع مالیات، علاوه بر مسئولیت تضامنی در پرداخت مالیات، جریمه‌ای معادل ۱۰% مالیات پرداخت نشده در موعد مقرر، و ۲/۵% مالیات به ازای هر ماه تأخیر به همراه خواهد داشت.
  • رفرنس: ماده‌های ۸۲ تا ۹۲ ق.م.م و ماده‌های ۱۹۷ و ۱۹۹ ق.م.م را حتماً مطالعه کنید. جمعاً ۱۳ ماده.

 

تکلیف چهارم – حق المشاوره و …

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: پرداخت‌هایی همچون حق المشاوره، حق التدریس، و … که به غیر از کارکنان انجام می‌شود، باید مالیات  مقطوع آن با نرخ ۱۰% محاسبه و کسر، و ضمن اعلام مشخصات دریافت کنندگان به اداره امور مالیاتی پرداخت شود.
  • فرصت انجام: تا پایان ماه بعد از تاریخ تخصیص یا پرداخت
  • تبعات عدم انجام: در صورت عدم پرداخت به موقع مالیات، علاوه بر مسئولیت تضامنی در پرداخت مالیات، جریمه‌ای معادل ۱۰% مالیات پرداخت نشده در موعد مقرر، و ۲/۵% مالیات به ازای هر ماه تأخیر به همراه خواهد داشت.
  • رفرنس: ماده ۸۶، و ۱۹۹ ق.م.م را حتماً مطالعه کنید.

 

تکلیف مالیاتی پنجم – VAT

۳ گانه مالیاتی این تکلیف به شرح زیر است: 

  • شناخت تکلیف مالیاتی: شرکت‌ها با توجه به نوع فعالیت مشمول، نوع کالا یا خدمت (معاف و یا مشمول) و همچنین طبق فراخوان‌های سازمان امور مالیاتی، نسبت به ثبت نام، اخذ مالیات و عوارض بر ارزش افزوده از طریق صدور فاکتور رسمی (نوع اول یا دوم)، و تسلیم اظهارنامه VAT در موعد مقرر اقدام نمایند.
  • فرصت انجام: فرصت تسلیم اظهارنامه و پرداخت بدهی مربوطه (در صورت وجود) ۱۵ روز پس از پایان هر دوره مالیاتی (هر فصل) می‌باشد.
  • تبعات عدم انجام: عدم تسلیم اظهارنامه جریمه‌ای معادل ۵۰% مالیات متعلق، تأخیر در پرداخت مالیات جریمه‌ای معادل ۲% مالیات پرداخت نشده در ماه و نسبت به مدت تأخیر، به همراه خواهد داشت.
  • نکته: در این ۳ گانه تمرکز بر تکلیف ارائه اظهارنامه VAT قرار گرفته لذا صرفاً به جرائم آن اشاره شد. برای مطالعه بیشتر به رفرنس مراجعه کنید.
  • رفرنس: اهم ماده‌ها شامل ۱، ۸، ۱۲، ۲۲ و ۲۳ قانون VAT و فراخوان‌های.

 

تکلیف ششم – معاملات فصلی

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: شرکت‌ها پس از ثبت نام در نظام مالیاتی، مکلفند:
    • برای معاملات خود صورتحساب (نوع اول یا دوم) صادر کنند،
    • شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در آن درج کنند،
    • فهرست معاملات خود را به سازمان مذکور ارائه کنند.
  • فرصت انجام: تا ۴۵ روز پس از پایان هر فصل
  • تبعات عدم انجام: عدم درج شماره اقتصادی و … جریمه‌ای معادل ۲% مبلغ معامله، عدم تسلیم فهرست معاملات در موعد مقرر جریمه‌ای معادل ۱% معاملات اعلام نشده به همراه خواهد داشت.
  • رفرنس: ماده ۱۶۹ ق.م.م مطالعه شود.

 

تکلیف هفتم – اظهارنامه عملکرد

۳ گانه این تکلیف به شرح زیر است:

  • شناخت تکلیف مالیاتی: شرکت‌ها باید اظهارنامه مالیاتی خود را ظرف مدت مقرر به اداره امور مالیاتی تسلیم، و مالیات متعلق را (در صورت وجود) پرداخت کنند.
  • فرصت انجام: تا ۴ ماه پس از سال مالیاتی (و نه الزاماً تا پایان تیر ماه)
  • تبعات عدم انجام: عدم انجام تکلیف برای شرکت‌ها، جریمه‌ای غیر قابل بخشودگی معادل ۳۰% مالیات متعلق به همراه خواهد داشت.
  • رفرنس: ماده ۱۱۰ و ۱۹۲ ق.م.م مطالعه شود.

 

نتیجه‌گیری

** برای یادگیری قانون مالیات‌ها، اجزای مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست را به ذهن بسپارید. **

 

شما می‌توانید سوالات و نظرات خود را در مورد این مقاله،

در زیر همین صفحه مطرح کنید.


منبع: حسابیست

به قلم: امین رضا زارع

منتظر مقالات بعدی حسابیست باشید.


این حمایت شماست که،

لینک این مقاله را از طریق دکمه‌های زیر با دوستان‌تان به اشتراک بگذارید (:

6 دیدگاه برای “۷ تکلیف مالیاتی شرکت‌ها، با مدل ۳ گانه مالیاتی حسابیست

  1. m.valojerdi گفته:

    سلام خداقوت بهتون ، ممنون از مدل سه گانه ای که ارائه دادین ، روش خیلی خوبیه .
    نمونه هایی که با این مدل نوشتین خواندن ماده هایی که گفتین رو خیلی راحت تر کرده ، ولی در کل استاد درک تکلیف بعضی از ماده ها راحت نیست یعنی به نظرم واضح نیست مگر اینکه به زبون ساده تر توضیح داده بشه.
    استاد در رابطه با ماده های قانونی به این شکل بازم مطلب میذارین؟ یا لیستی از قانون های مهم و پر کاربرد که به شکل مدل سه گانه خودمون بنویسیم.

    • امین رضا زارع گفته:

      سلام و وقت بخیر
      ممنونم
      بله درسته، درک متن قانون کمی سخت هست، و نیاز به تجربه داره.
      این مدل هم برای ساده تر شدن این پیچیدگی ها ارائه شده.
      اما نکته اینجاست که، عامیانه و بیش از حد ساده توضیح دادن ماده ها، ممکنه با حذف بعضی واژه های کلیدی قانون همراه بشه،
      و کلاً محتوا و منظور قانون رو تغییر بده.
      پیشنهاد خوبیه، بهش فکر میکنم و احتمالاً فهرستی رو تهیه خواهم کرد که جامع تر باشه، و با مدل ۳ گانه بشه مطالعه کرد.
      ممنون از پیشنهاد خوب تون
      موفق باشین

  2. fatemeh.hashemnejad گفته:

    سلام خسته نباشید. خیلی جالب بود. میتونیم راحت تر قانون های سخت وسنگین مالیاتی رو یاد بگیریم وبه ذهن بسپاریم. ولی باید کلا قانون هارو اول مطالعه بکنیم بعد نکته برداری کنیم به این روش سه گانه تا فهم مطالب بهتر بشه. ممنون از حمایت شما

    • امین رضا زارع گفته:

      سلام و وقت بخیر
      این مقاله مربوط به قانون مالیات‌های مستقیم هست
      ولی استانداردهای حسابداری نیاز به گذروندن دوره مجزا، مطالعه مستمر و تجربه کردن داره
      پشتکار که داشته باشین این فرآیند به راحتی امکان پذیره
      موفق باشید

دیدگاهتان را بنویسید