حسابداری معاملات ارزی - قسمت اول

حسابداری معاملات ارزی – قسمت اول

معاملات ارزی یکی از مباحثی است که در حالت عادی باید بین یک شرکت داخلی با یک شرکت خارجی رخ دهد. اما نوسانات نرخ ارز و کاهش قدرت خرید پول یک کشور، ممکن است که رفتار برخی مدیران کسب و کار آن کشور را تحت تأثیر قرار داده، تا برای پوشش زیان‌های ناشی از معاملات اعتباری خود، معاملات داخلی را نیز بعضاً با رد و بدل کردن ارز انجام دهند. در چنین حالتی، این معاملات نیز همانند معاملات ارزی با شرکت‌های خارجی به عنوان معاملات ارزی محسوب شده و بکارگیری مفاد استاندارد حسابداری شماره ۱۶ تحت عنوان آثار تغییر در نرخ ارز (تجدید نظر شده ۱۳۹۱، و اصلاح شده ۱۳۹۳) برای این دسته از معاملات ضروری است. با عنایت به اینکه معاملات ارزی یکی از مباحث مهمی است که، یک حسابدار باید بر آن تسلط داشته باشد. به همین منظور در این مقاله قصد داریم که به حسابداری این دسته از معاملات بپردازیم. پس تا پایان، این مقاله را دنبال کنید، تا با این مبحث مهم در حسابداری، به خوبی آشنا شوید.

 

معاملات ارزی

طبق استاندارد ۱۶، معاملات ارزی به صورت زیر تعریف شده است:

معامله ارزی معامله‌ای است که،

  1. بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود، یا
  2. مستلزم تسویه به ارز است.

نمونه‌هایی از معاملات ارزی به شرح زیر است:

  • خرید یا فروش کالاها و خدماتی که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود،
  • دریافت و پرداخت تسهیلات ارزی، یا 
  • معاملات مربوط به تحصیل و فروش دارایی‌ها.

حال ببینیم که، این معاملات ارزی چگونه و به چه مبلغی باید ثبت شوند!

 

شناخت اولیه معاملات ارزی

معاملات بین یک شرکت داخلی و خارجی اغلب به صورت ارزی انجام می‌شود که آن را معاملات ارزی می‌نامند. به عنوان شرکت نمونه برای تولید محصولات خود، ماشین آلاتی را به صورت اعتباری (نسیه) ۶ ماهه، به مبلغ ۸۰۰،۰۰۰ یورو از خارج کشور وارد می‌کند، همانطور که در بالا گفته شد، خرید مزبور باید در دفاتر به صورت ریالی ثبت شود. اما سوال اینجاست که، این مبلغ یورویی چگونه باید به ریال تسعیر (برگردان) شود.

طبق استاندارد ۱۶، معاملات ارزی در زمان شناخت اولیه باید به واحد پول عملیاتی (معمولاً ریال) و بر اساس نرخ ارز در تاریخ انجام معامله ثبت شود. 

 

مثال – واردات ماشین آلات

با عنایت به مثال فوق، چنانچه خرید فوق در تاریخ ۱۳۹۸/۱۰/۲۸ انجام شده باشد، و نرخ هر یورو در این تاریخ ۱۵۰،۰۰۰ ریال باشد، ثبت خرید مزبور به شرح زیر خواهد بود:

 

 

گزارشگری پس از شناخت اولیه

حال با توجه به اینکه، بدهی خرید مزبور باید در تاریخ ۲۹ اسفند ۱۳۹۸ در صورت وضعیت مالی (ترازنامه) گزارش شود، می‌بایست یکبار دیگر از گزارشگری صحیح این بدهی، معادل ریالی آن در تاریخ پایان دوره، اطمینان حاصل نمود. به عنوان مثال، اگر نرخ هر یورو در این تاریخ ۱۵۸،۰۰۰ ریال باشد، بیانگر آن است که، در حال حاضر برای تسویه هر یورو از بدهیِ ۸۰۰،۰۰۰ یورویی، ۸،۰۰۰ ریال (جمعاً ۶،۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال) بیش از مبلغ ثبت شده در شناخت اولیه مورد نیاز است.

طبق استاندارد ۱۶، اقلام پولی ارزی در تاریخ ترازنامه باید با استفاده از نرخ ارز در آن تاریخ تسعیر شوند. البته ممکن است، این نرخ ارز در زمان تسویه این بدهی، بیشتر یا کمتر باشد، که بعداً در مورد آن توضیح خواهیم داد. ثبت تسعیر بدهی ارزی در تاریخ ترازنامه به شرح زیر است:

 

این مقاله را حتماً بخوانید:
ثبت حسابداری و ۱۲ نکته اجرایی آن!

 

آیا تفاوت تسعیر همیشه در صورت سود دوره گزارش می‌شود؟

همانطور که در ثبت فوق مشاهده می‌کنیم، به میزان تفاوت نرخ ارز در تاریخ خرید ماشین آلات و تاریخ ترازنامه، زیانی به مبلغ ۶،۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال ((۱۵۰،۰۰۰ – ۱۵۸،۰۰۰) * ۸۰۰،۰۰۰ یورو) شناسایی شد. اما باید بدانیم که، این تفاوت تسعیر همیشه زیان دوره محسوب نمی‌شود. لذا طبق استاندارد ۱۶، دو مورد زیر از جمله مواردی است که باید تفاوت تسعیر ارز تحت شرایط خاصی (برای مطالعه، به استاندارد مزبور مراجعه کنید)، در حساب دارایی منظور شود:

  • تفاوت تسعیر بدهی‌های ارزی مربوط به دارایی‌های واجد شرایط باشد. (موضوع استاندارد حسابداری ۱۳)
  • تفاوت تسعیر مربوط به کاهش شدید ارزش ریال باشد،
  • و …

بنابراین می‌توان گفت که، تفاوت تسعیر ارز همیشه در صورت سود دوره منظور نمی‌شود.

 

نتیجه‌گیری

** در حسابداری معاملات ارزی،

باید در تاریخ معامله، تاریخ ترازنامه، و تاریخ تسویه حساب

تسعیر ارز را انجام دهید. **

 

شما می‌توانید سوالات و نظرات خود را در مورد این مقاله،

در زیر همین صفحه مطرح کنید.


منبع: حسابیست، استاندارد حسابداری شماره ۱۶

به قلم: امین رضا زارع

منتظر مقالات بعدی حسابیست باشید.


این حمایت شماست که،

لینک این مقاله را از طریق دکمه‌های زیر با دوستان‌تان به اشتراک بگذارید (:

2 دیدگاه برای “حسابداری معاملات ارزی – قسمت اول

  1. m.valojerdi گفته:

    سلام استاد ممنون از مقاله خوبتون ، فقط اینکه یه جمله ای رو در ابتدای مقاله نوشتین که من درست متوجه نمیشم .
    منظورتون از اینکه گفتین برای پوشش زیان های ناشی از معاملات اعتباری خود ، معاملات داخلی را نیز بعضا با ردوبدل کردن ارز انجام میدن چیه؟

    • امین رضا زارع گفته:

      سلام و وقت بخیر
      خواهش میکنم.
      پاسخ سوال تون:
      فرض کنید شرکتی فروش صادراتی زیادی داره، و محصولی رو در ایران تولید میکنه که، برای تولید آن مواد اولیه از خارج از کشور وارد میشه.
      حالا اگر مشتریان این شرکت قصد خرید نسیه بلندمدت از شرکت رو داشته باشند، ممکنه شرکت برای جبران کاهش ارزش ریال تا تاریخ سررسید، وجه کالا رو به صورت ارزی مطالبه کنه.
      اینطوری خودش رو در برابر کاهش ارزش مطالبات ریالی ایمن کرده، و میتونه بدون دغدغه مواد اولیه خودش رو با ارزهای بدست آمده از معاملات ارزی تامین کنه.
      در واقع با این استراتژی شرکت توانسته بین مطالبات و بدهی ها توازن (از نظر ارزش پولی) برقرار کنه.
      وگرنه با مطالبات ریالی نمیشه بدهی های ارزی رو (در شرایط نوسان نرخ ارز) جبران و تسویه کرد.
      موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید